Đừng Cố Gắng Ở Nơi Không Xứng Đáng

6.

Tuần thứ tư, giám đốc Trương đích thân gọi điện cho tôi.

Tôi nhìn cái tên hiện trên màn hình, do dự vài giây, rồi vẫn bắt máy.

“Tiểu Chu à!”

Giọng ông ta nhiệt tình một cách bất thường.

“Chào giám đốc Trương.” Tôi đáp lại một cách thản nhiên.

“Tiểu Chu, dạo này đang bận gì vậy?”

“Nghỉ ngơi.”

“À à, nghỉ ngơi tốt mà, phải nghỉ ngơi cho lại sức.”

Ông ta cười gượng hai tiếng. “Tiểu Chu à, có chuyện này muốn nói với em.”

“Mời anh nói.”

“Chuyện là sau khi em đi, cái module kia có trục trặc. Vương Hạo không xử lý được, anh nghĩ, em là người nắm rõ nhất phần đó, liệu có thể quay lại giúp một tay không?”

Tôi nói: “Giám đốc Trương, tôi đã nghỉ việc rồi.”

“Anh biết, biết chứ. Không phải kêu em quay lại đi làm, mà là... làm cố vấn thôi, hỗ trợ kỹ thuật. Bên anh trả phí theo giờ.”

“Bao nhiêu một giờ?”

“Năm trăm, được không?”

Từ hai trăm lên năm trăm rồi.

Tôi bật cười nhẹ.

“Giám đốc Trương, xin lỗi, tôi đã tìm được công việc mới rồi. Tuần sau sẽ vào làm.”

Đầu dây bên kia im lặng vài giây.

“Tiểu Chu, đừng vội từ chối vậy. Công việc mới trả em bao nhiêu? Bên anh có thể thương lượng.”

“Gấp đôi.”

“…”

“Còn gì nữa không, giám đốc?”

“Tiểu Chu, nghe anh nói đã—”

“Nếu không còn gì thì tôi cúp máy nhé. Chúc anh công việc thuận lợi.”

Tôi cúp máy.

Và cho số ông ta vào danh sách chặn.

Hai ngày sau, bộ phận nhân sự gọi đến.

Chính là cô HR từng thông báo cho tôi chuyện “bị tối ưu”.

“Chị Chu, tiện nói chuyện một chút không ạ?”

“Cô nói đi.”

“Là thế này, giám đốc Trương nhờ tôi hỏi… mức lương bên công ty mới của chị là bao nhiêu? Nếu chị đồng ý quay lại, bên tôi có thể điều chỉnh để khớp mức đó.”

“Tôi nói rồi—gấp đôi.”

“À…” cô ta khựng lại một chút. “Chị Chu, mức này hơi cao, tôi cần xin phê duyệt—”

“Không cần xin nữa.” Tôi cắt lời. “Tôi không quay lại đâu.”

“Chị Chu, mong chị cân nhắc lại—”

“Không còn gì để cân nhắc cả.” Tôi nói, “Lúc trước các người nói tôi dễ bị thay thế. Giờ lại muốn mời tôi quay lại?”

Cô ta im lặng.

“Lúc sa thải tôi, có nghĩ đến hậu quả không?”

Vẫn không trả lời.

“Giờ hậu quả tới rồi, lại nhớ đến tôi. Muộn rồi.”

Tôi cúp máy.

Và chặn số.

 

7.

Ngày thứ hai mươi lăm, Tiểu Lâm nhắn một câu vỏn vẹn:

“Toang rồi chị ơi.”

Tôi trả lời: “Sao vậy?”

Cô ấy gửi một đoạn voice dài. Tôi bấm nghe.

“Chị Chu, chị không biết đâu, hôm nay khách hàng trực tiếp lên trụ sở công ty khiếu nại. Họ bảo hệ thống bên mình sai dữ liệu nghiêm trọng, khiến họ tổn thất mấy chục vạn. Phó tổng bên trụ sở đích thân tới họp, mắng giám đốc Trương te tua. Giám đốc nói là lỗi hệ thống, không phải lỗi bên mình. Phó tổng hỏi lỗi đó của ai, giám đốc lại bảo là do nhân viên cũ để lại. Phó tổng hỏi tại sao bây giờ mới phát hiện ra, giám đốc nói…”

Cô ấy ngập ngừng.

“Giám đốc nói là… do nhân viên đó lúc nghỉ việc không bàn giao kỹ.”

Tôi nghe xong, bật cười.

À, hóa ra là lỗi của tôi.

Lỗi… bàn giao không đầy đủ?

Tài liệu năm vạn chữ,

127 API chi tiết,

37 phương án xử lý lỗi thường gặp.

Mấy người không thèm đọc một chữ, giờ quay lại đổ tại tôi không bàn giao kỹ?

Tôi nhắn lại: “Rồi sau đó thì sao?”

“Phó tổng cho người kiểm tra log, phát hiện lỗi đó là do Vương Hạo sửa nhầm hai tuần trước. Không liên quan gì tới chị cả.”

“Ừm.”

“Giám đốc Trương mặt tái mét luôn. Phó tổng hỏi: đã biết module đó quan trọng như vậy, tại sao lại cắt người thông thạo nhất? Giám đốc bảo lúc đó làm theo phương án tối ưu chi phí. Phó tổng đáp: tối ưu chi phí thì không sai, nhưng cắt người làm được việc, giữ lại một đám vô dụng, vậy gọi là tối ưu à? Gọi là tự sát thì có!”

Tôi im lặng, chỉ nghe.

“Chị Chu…” Giọng Tiểu Lâm hơi run, “Em nghe nói bên trên đang chuẩn bị truy trách nhiệm rồi.”

“Truy ai?”

“Giám đốc Trương. Với cả HR nữa. Vì phương án sa thải hồi đó là do hai người họ cùng duyệt.”

Tôi đặt điện thoại xuống, ngả người tựa vào ghế sofa.

Ngoài cửa sổ, nắng vàng rực rỡ.

Tôi chợt nhớ đến ngày đầu tiên đi làm ba năm trước.

Lúc đó giám đốc Trương – khi ấy vẫn còn là quản lý – đã vỗ vai tôi, nói:

“Cố gắng làm việc, công ty sẽ không để em thiệt đâu.”

Ba năm rồi.

Công ty thật sự không để tôi thiệt.

Vì nó đã dạy cho tôi một bài học xương máu:

Đừng bao giờ tin vào lời hứa của bất kỳ ai.

Chỉ có thực lực của chính bạn, mới là chén cơm sắt thật sự.

 

8.

Ngày thứ ba mươi.

Tin nhắn của Tiểu Lâm đến sớm hơn mọi khi.

“Chị Chu, ngồi vững nhé.”

Tôi nhắn lại: “Gì vậy?”

“Cả nhóm dự án… bị cắt rồi.”

Tôi khựng lại.

“Cả nhóm?”

“Ừ.” Cô ấy gửi một ảnh chụp màn hình. “Sáng nay họp thông báo rồi. Dự án kết thúc, toàn bộ nhân sự bị tối ưu.”

Tôi mở ảnh ra.

Là một email nội bộ của công ty:

“Xét thấy dự án XX liên tục thua lỗ, sau khi mất đi nhân sự kỹ thuật chủ chốt thì không thể vận hành bình thường. Sau khi ban lãnh đạo thảo luận, quyết định từ hôm nay sẽ chấm dứt dự án, toàn bộ nhân sự liên quan sẽ nghỉ việc theo chế độ bồi thường N+1.”

Tôi nhìn danh sách đính kèm.

Vương Hạo, anh Lý, vài đồng nghiệp tôi không thân lắm.

Cái tên cuối cùng — Trương XX.

Giám đốc Trương.

Cũng nằm trong danh sách.

Tôi nhìn chằm chằm vào cái tên đó rất lâu.

Ba mươi ngày trước, ông ta ngồi trong phòng họp, mặt đầy tiếc nuối mà nói:

“Tiểu Chu, em dễ bị thay thế quá.”

Ba mươi ngày sau, chính ông ta bị cắt.

Vì không ai có thể thay thế tôi.

Tôi đặt điện thoại xuống, bước ra cửa sổ.

Ngoài kia nắng rất đẹp, bầu trời rất xanh.

Tôi hít một hơi sâu, rồi chậm rãi thở ra.

Không phải vui sướng.

Cũng không phải buồn bã.

Là một cảm giác… bình thản đến lạ lùng.

Kết cục này, tôi đã sớm đoán được.

Từ ngày họ thông báo “tối ưu” tôi, tôi biết sẽ có hôm nay.

Không phải vì tôi quá giỏi.

Mà là vì họ quá dại.

Giao toàn bộ phần lõi của hệ thống cho một người suốt ba năm,

không bồi dưỡng người kế thừa,

không chuyển giao tri thức,

không tăng lương.

Rồi đến khi cắt giảm nhân sự —

người bị cắt đầu tiên lại chính là người ấy.

Đây không phải “tối ưu hóa”.

Đây là tự sát.

Điện thoại lại đổ chuông.

Một số lạ.

Tôi nghe máy.

“Xin chào, có phải là cô Chu không ạ?”

“Là tôi.”

“Chào cô, tôi là người phụ trách nhân sự của công ty XX. Cô tiện nghe máy chứ?”

Tôi khựng lại.

Công ty XX — chính là đối thủ cạnh tranh của công ty cũ tôi.

“Tiện. Mời cô nói.”

“Chúng tôi được biết trước đây cô từng phụ trách một module kỹ thuật quan trọng tại công ty XX, hiện tại đã nghỉ việc. Trùng hợp là bên tôi đang triển khai dự án tương tự, rất hy vọng có thể mời cô trao đổi một chút. Không biết cô có hứng thú không?”

Tôi cười.

“Được thôi. Lương thế nào?”

“Dự kiến ban đầu là mức lương năm 800 ngàn, chi tiết có thể thương lượng.”

800 ngàn.

Gấp hơn ba lần mức cũ của tôi.

“Được, hẹn lịch trao đổi cụ thể nhé.”

Tôi cúp máy, đứng bên cửa sổ ngắm bầu trời ngoài kia.

Ba mươi ngày trước, tôi bị coi là người “kém quan trọng nhất”, bị cho nghỉ đầu tiên.

Ba mươi ngày sau, có người sẵn sàng trả gấp ba lần để mời tôi về.

Đây là thương trường.

Giá trị của bạn, không phải do sếp quyết định.

Mà là do thị trường định giá.